De meeste structuren in het lichaam kunnen zich goed herstellen. Kraakbeen herstelt zich echter zeer moeizaam, omdat het geen bloedvoorziening bevat. Tevens heeft kraakbeen geen zenuwvoorziening, dus kan het geen pijn registreren. De pijn die optreedt na kraakbeenschade komt niet direct van het kraakbeen maar van geïrriteerde structuren rondom het kraakbeen zoals het slijmvlies en het botvlies. Kraakbeenletsels komen in elk gewricht voor, de knie is echter het gewricht welke het vaakst beschadigd raakt.
Oorzaak van kraakbeenschade
Beschadiging van kraakbeen kan op een aantal manieren
ontstaan.
l (sport)letsel bijvoorbeeld bij het verdraaien van
de knie.
l het verwijderen van een meniscus bij een kruisbandletsel
met instabiliteit van de knie tot gevolg of
een (sub) luxatie van de schouder veroorzaakt op termijn
(5 tot 25 jaar) een kraakbeen beschadiging.
l Een as-afwijking (bij voorbeeld O-benen) en
instabiliteit (bij voorbeeld een letsel van de voorste
kruisband, degeneratieve pezen in de schouder) kunnen
dit beschadigende effect nog vergroten.
Ernst van de kraakbeenschade
Een kraakbeenbeschadiging kan worden onderverdeeld in
vier gradaties:
l Graad I: Het kraakbeenoppervlak is zacht en de
verende eigenschappen zijn verminderd. Een röntgenfoto
toont geen afwijkingen.
l Graad II: Er bevinden zich scheurtjes in het oppervlak
van het kraakbeen niet verder reikend dan
de helft van de dikte van het kraakbeen. Men noemt
dit ook wel kraakbeen fibrillaties. Ook hier toont de
röntgenfoto geen afwijkingen van betekenis.
l Graad III: Pre-arthrose. De scheurtjes hebbendiepere
groeven tot verder dan de helft van de dikte van
het kraakbeen. Ontstaan van losse kraakbeenschollen
en de gewrichtsspleet begin te versmallen. het
botweefsel kleurt witter op de röntgenfoto door verhoogde
druk.
l Graad IV: Het kraakbeen is geheel verdwenen en
het onderliggende bot ligt bloot. In feite is dit artrose,
ook bekend als “slijtage”. De gewrichtsspleet is verder
versmald op de röntgenfoto.
Klachten bij kraakbeenletsel
Pijn staat meestal op de voorgrond, vooral bij duurinspanning.
Daarnaast ziet men zwelling van de knie
door vochtvorming (hydrops), slotklachten door losse
stukken kraakbeen of door slecht glijdende kraakbeenlagen
(ook wel pseudoslotklachten genoemd), instabiliteitklachten
en krakende geluiden (crepitaties) voor.
De instabiliteit is anders dan bij voorbeeld bij
het letsel van de voorste kruisband, of een geruptureerde
pees.
Diagnose en onderzoek
De orthopedisch chirurg stelt de diagnose aan de
hand van het de aard van de klachten, het lichamelijk
onderzoek, röntgenfoto’s, eventueel een MRI-scan of
door middel van een kijkoperatie (arthroscopie).
Conservatieve behandelingen
l fysiotherapie heeft als doel verbetering van de
kracht en coördinatie van de spieren die het gewricht
aansturen.
l Loophulpmiddelen zoals brace, stok, kruk of rollator
om de knie minder te belasten.
Medicamenteuze behandeling:
l ontstekingsremmers of NSIAD’s
Deze middelen kunnen maagklachten veroorzaken.
l glucosamine en chondroïtine(sulfaat) vooral effect
bij de beginnende vormen van artrose. Het effect kan
na ongeveer twee á drie maanden worden bemerkt.
l injecties met hyaluronzuur
Verbetering van de smering in de knie. Aangetoonde
werking bij de milde (graad 1 en 2) en matige (graad
3) vormen van kraakbeenbeschadiging.
l injecties met corticosteroïden vermindering van
de ontstekingsverschijnselen en de pijn verminderen.
Het effect is meestal tijdelijk.
Operatieve behandelingen
l microfractuur techniek (ijspik methode) en forage
(Beckse of Pridie boringen) hebben als doel reparatie
van kraakbeen.
l nettoyage met behulp van arthroscopie
Vooral graad 2 en 3 kraakbeenletsels komen soms in
aanmerking voor een nettoyage met een shaver maar
het effect van deze behandeling is niet voorspelbaar
en vaak tijdelijk.
l kraakbeencelkweek en re-implantatie en verplaatsing
van eigen bot/kraakbeen cilinders (OATS of
mozaïek plastiek) hebben als doel het vervangen van
kraakbeen. Het succes van een operatieve behandeling
is afhankelijk van de ernst en uitgebreidheid respectievelijk
de omvang van de kraakbeenschade, de al
aanwezige pijn, andere afwijkingen (ernstig O-been,
meniscusletsel, instabiliteit bij kruisbandletsel) en de
mate waarin de patiënt actief is of wil zijn.
Ook het lichaamsgewicht speelt een belangrijke rol.
Het doel van alle kraakbeenbehandelingen is functieherstel
en vermindering van pijn en zwelling.
l Totale (knie) prothese
Wanneer de pijn, die door de slijtage veroorzaakt
wordt, niet meer kan verholpen worden met andere
middelen, zal een (knie)prothese worden voorgesteld.
Meer informatie?
www.instituutdnc.nl of
info@instituutdnc.nl
